Σαλαμίνα > Μαρία Βρότσου: "Να χτίσουμε τη γνώση και να αφήσουμε τα παιδιά να την κάνουν δύναμη"

"Να μιλήσουμε στα παιδιά για την ειρήνη, να μιλήσουμε για τις αξίες της φιλίας των λαών, της αλληλεγγύης, του αγώνα για έναν πιο όμορφο κόσμο, χωρίς αδικία και εκμετάλλευση"

Μαρία Βρότσου, Προέδρος του Συλλόγου Δασκαλων & Νηπιαγωγών Σαλαμίνας

Συνεχιζουμε την παρουσίαση των ομιλιών της σημαντικής, επίκαιρης και άκρως παιδαγωγικής συζήτησης που εγινε την Πέμπτη 7 Μαΐου «Πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για τον πόλεμο;». Η εκδήλωση,διοργανώθηκε από την Επιτροπή Ειρήνης Σαλαμίνας στο πλαίσιο του 2ου Αντιπολεμικού Φιλειρηνικού 10ημέρου.

Το blog της Επιτροπής Ειρήνης Σαλαμίνας, σας παρουσιάζει την ομιλία της δασκάλας του Δημοτικού Σχολείου, κ. Μαρίας Βρότσου, προέδρου του Συλλόγου Δασκαλων & Νηπιαγωγών Σαλαμίνας, και σε επόμενη ανάρτηση μας, τι ομιλίες της κ. Σοφίας Γκιόκα, προεδρου του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του 2ου Γυμνασίου Σαλαμίνας και του κ, Γιώργου Νικολαϊδη, καθηγητή Φυσικής στο 1ο Λύκειο Σαλαμίνας.

Καλησπέρα σας.  

Αρχικά εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Σαλαμίνας θέλουμε να πούμε ότι με μεγάλη μας χαρά, με ιδιαίτερη τιμή, ευθύνη και ελπίδα συμμετέχουμε για δεύτερη χρονιά στην διεξαγωγή του 2^ου  φιλειρηνικού αντιπολεμικού δεκαημέρου που διοργανώνει η επιτροπή ειρήνης Σαλαμίνας με την υποστήριξη σωματείων, πολιτιστικών συλλόγων και φορέων της εκπαίδευσης και της τέχνης. Διοργάνωση που πραγματοποιείται κυριολεκτικά κάτω από την βαριά σκιά των πολεμικών μετώπων που συγκλονίζουν την ανθρωπότητα. Πως μιλάμε λοιπόν στα παιδιά μας για τον πόλεμο;

Συναδέλφισσες και συνάδελφοι αγαπητοί γονείς,

Ίσως το ερώτημα να φαίνεται θλιβερό τρομερό, ίσως πάλι να πιστεύει κανείς ότι είναι εξαιρετικά σύνθετο και να το αποφεύγει ή να νομίζει πως αποφεύγοντας μία τέτοια συζήτηση προστατεύει το παιδί του ή τα παιδιά της τάξης του, αν πρόκειται για εκπαιδευτικό. Κατά τη γνώμη μας όμως είναι εξαιρετικά σημαντικό και ως ένα βαθμό επείγον το να μιλήσουμε στα παιδιά για τον πόλεμο.

Γιατί;

Γιατί ήδη μιλάει σε αυτά η εποχή μας η εποχή στην οποία ζουν.

Προφανώς και δεν το επιλέξαμε, ούτε εξαρτάται από μας, αλλά ζούμε σε μια εποχή που μυρίζει μπαρούτι από παντού. Η λέξη πόλεμος με όλους τους τρόπους βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη των ειδήσεων, των συζητήσεων, πολύ περισσότερο στη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν στις περιοχές, όπου διεξάγονται δεκάδες συγκρούσεις αυτή τη στιγμή παγκοσμίως.

Η νέα εποχή λοιπόν, όπως κυνικά την χαρακτηρίζουν και στο τελευταίο νομοσχέδιο του υπουργείου εθνικής άμυνας, είναι η εποχή των σφοδρών ανταγωνισμών και των πολέμων, του ποιος θα κυριαρχήσει στις αγορές, στις πλουτοπαραγωγικές πηγές, στους δρόμους μεταφοράς, ενέργειας και εμπορευμάτων.

Είναι η εποχή της πιο ενεργούς εμπλοκής της χώρας μας στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους στην περιοχή,, με τις χρυσοπληρωμένες φρεγάτες μας να βρίσκονται στο στόμα του λύκου αντιμέτωπες με μεγάλους κινδύνους για συμφέροντα που δεν έχουν καμία σχέση με την ασφάλεια μας. Χαρακτηριστικές οι τελευταίες δηλώσεις του Γεραπετρίτη  που μιλάει ωμά για πλώρη στα στενά του ορμούζ.

Είναι η εποχή της στροφής στην πολεμική οικονομία σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Ε.Ε. .Στην χώρα μας 28 δις θα δοθούν για την πολεμική προετοιμασία, που αυτό συνεπάγεται περικοπές σε κάθε κοινωνικό αγαθό, στην παιδεία, στην υγεία και αλλού. Σχεδόν δύο δις από τους τομείς της κοινωνικής πολιτικής και πρόνοιας, οδηγούνται στην πολεμική οικονομία και στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Αυτή η εξέλιξη θα έχει άμεσες συνέπειες από την επόμενη σχολική χρονιά και στον χώρο της εκπαίδευσης, ιδιαίτερα στον ευαίσθητο τομέα της ειδικής αγωγής και της παράλληλης στήριξης, που ήδη βρίσκεται στην μέγγενη των περικοπών.

 Είναι η εποχή που βλέπουμε να εντείνεται ο αυταρχισμός και η καταστολή. Είναι χαρακτηριστικές οι διώξεις εκπαιδευτικών συναδέλφων μας με αφορμή δράσεις αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη ή όταν διεκδικούν τα αυτονόητα για τους μαθητές τους π.χ. το να έχουν σχολικό νοσηλευτή στο σχολείο τους.

 Είναι η εποχή που προσπαθούν να υιοθετηθούν οι λεγόμενοι εθνικοί στόχοι, η κουλτούρα του  πολέμου, όπως έλεγε πρόσφατα ο υπουργός άμυνας, το να είμαστε έτοιμοι να υποδεχτούμε φέρετρα με τη σημαία της Ε.Ε.

 « Η Γη που θα΄χει πόλεμο, θα πρέπει να σκληρύνει», λέει στους τοίχους του ένα τραγούδι κι αυτό το σχέδιο, αγαπητοί γονείς και φίλοι, δεν μπορεί να αφήνει απέξω τους νέους ούτε καν τα παιδιά.

 Δεν μπορεί να ξεχαστεί η κατάπτυστη δήλωση του υπουργού εθνικής άμυνας του κύριου Δένδια, ο οποίος είπε ότι οι καλύτεροι που μπορούν να δουν τις μικρές διαφορές και να διδαχθεί το ντρόουν, είναι τα παιδιά με αυτισμό. Και το Ισραήλ έχει ειδικές μονάδες γι’ αυτό εμείς λοιπόν θα παίρνουμε τα παιδιά των αξιωματικών μας, θα τα εκπαιδεύουμε και θα τους βρίσκουμε δουλειά.

 Δεν το κρύβουν λοιπόν  καθόλου η Ε.Ε.,  το ΝΑΤΟ  έχουν ξεκινήσει μια μεγάλη προετοιμασία, ψυχολογική, προπαγανδιστική, προκειμένου να στρατεύσουν τους λαούς μπροστά στον πόλεμο.

 Στην Πολωνία για παράδειγμα, έγινε υποχρεωτικό το μάθημα σκοποβολής το σχολείο από τα 15 χρόνια. Στα σχολεία πληθαίνουν διαρκώς τα προγράμματα σχολικού προσανατολισμού που γίνονται σε στρατόπεδα, εκδρομές που τρέχουν σε υποδομές του ΝΑΤΟ, ενώ μαθητές επιδιώκεται να γίνουν ντεκόρ σε εκδηλώσεις με παρουσία για παράδειγμα της αμερικανίδας πρέσβη, όπως επιχειρήθηκε πρόσφατα και στο μουσικό σχολείο του Πειραιά, αλλά αποτράπηκε με απόφαση του συλλόγου διδασκόντων.

 Ίσως σκέφτεστε ,πως μπορούμε να μιλήσουμε για όλα αυτά σε ένα παιδί. Δεν ισχυριζόμαστε πως είναι εύκολο, γίνεται όμως κάπως ευκολότερο, αν κάνεις κατανοήσει ποιο είναι το βασικό και ποιο το κρίσιμο ζήτημα. Το βασικό, κατά τη γνώμη μας, είναι να μιλάς καθαρά στα παιδιά και να λες την αλήθεια και το κρίσιμο είναι να μπορούμε να δούμε όχι μόνο τη μαυρίλα, όχι μόνο τον κίνδυνο, αλλά και την δυνατότητα που έχουμε να ζήσουμε σε μία κοινωνία χωρίς πολέμους και εκμετάλλευση.

 Αυτόν τον δρόμο οφείλουμε να δείξουμε στα παιδιά μας μιλώντας τους για τον πόλεμο και όχι να τους δείξουμε μόνο τον τρόμο, την καταστροφή και την δυστυχία. Αυτά τα ξέρουν και το μυαλουδάκι τους μπορεί να τα αναγνωρίσει βλέποντας μια φωτογραφία ενός παιδιού στην Παλαιστίνη, βλέποντας ειδήσεις, βόμβες να σκάνε, αντικρίζοντας ξεριζωμένους πρόσφυγες.

 Ας προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε και ορισμένες πλευρές για να βοηθήσουμε όσο γίνεται περισσότερο τη συζήτηση.

Ίσως να αναρωτιέστε:  Εντάξει εγώ θα του μιλήσω, αυτό θα καταλάβει όλα αυτά τα σύνθετα ζητήματα;

Ας σκεφτούμε όμως, στα παιδιά μιλάει για τον πόλεμο διαχρονικά η επίσημη εκπαιδευτική πολιτική. Έχουμε ιστορικές επετείους που σχετίζονται με τους πιο σημαντικούς πολέμους που καθόρισαν την σύγχρονη ιστορία της χώρας μας. Στο μάθημα της ιστορίας διδάσκονται από τον τρωικό πόλεμο και τις πραγματικές αιτίες του, που φυσικά δεν ήτανε η αρπαγή της ωραίας Ελένης, έως τον πελοποννησιακό πόλεμο και τους περσικούς πολέμους και από την εκστρατεία του μεγάλου Αλεξάνδρου έως την ρωμαϊκή και βυζαντινή αυτοκρατορία, την επανάσταση του 1821 και τη Μικρασιατική καταστροφή.

 Γιατί ένας μαθητής, για παράδειγμα της τέταρτης δημοτικού, να πρέπει να διδαχθεί και να κατανοήσει τον πελοποννησιακό πόλεμο και τους περσικούς πολέμους και να μη θεωρείται ικανός να καταλάβει τις αιτίες και τις αφορμές των σύγχρονων πολέμων. Αν μπορεί το ένα, τότε μπορεί και το άλλο.  Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι αν μπορεί το παιδί να καταλάβει. Με τις κατάλληλες προσαρμογές όλα μπορούν τα παιδιά να τα συλλάβουν. Σίγουρα βέβαια ηλικιακή διαβάθμιση παίζει πολύ σημαντικό ρόλο για το πώς απευθύνεσαι, τι ιεραρχείς και με ποιο τρόπο βοηθάς να κατανοήσει ένα παιδί νηπίου, δημοτικού ή ένας νέος του γυμνασίου και του λυκείου όσα έχεις να του πεις.

Μπορεί να σκέφτεστε: είναι καλύτερο να αποκρύψουμε όσο μπορούμε από τα παιδιά μας αυτά που συμβαίνουν και να τα κρατάμε μακριά ακόμα και από τις καθημερινές δυσκολίες της οικογένειας;

 

Αγαπητοί γονείς και συνάδελφοι, τα παιδιά διαισθάνονται ότι κάτι συμβαίνει, βλέπουν τη δική μας καθημερινή διάθεση, ακούνε ψιθύρους, μισό λογά και τελικά νιώθουν αγωνία που τα κάνει ευερέθιστα . Το να αφήσουμε τα παιδιά μόνα τους να προσπαθούν να συνδέσουν τις σκόρπιες και ασύνδετες πληροφορίες που προσλαμβάνουν για ένα τόσο σοβαρό θέμα, όπως είναι ο πόλεμος και οι συνέπειες που έχει στη ζωή μας, δεν είναι και η πιο ενδεδειγμένη στάση, κατά τη γνώμη μας. Μια απ’ τις μεγαλύτερες πηγές άγχους και σύγχυσης, προέρχεται από τη δυσκολία των ανθρώπων να ερμηνεύσουν τα γεγονότα που συμβαίνουν, καθώς τότε ο κόσμος μοιάζει απρόβλεπτος και αβέβαιος. Απέναντι σε κάτι που δε γνωρίζουμε και δεν ελέγχουμε, αναπόφευκτα αισθανόμαστε άγχος, φόβο και αίσθηση ανημποριάς. Άρα η συζήτηση με τα παιδιά μας, είναι η μόνη ενδεδειγμένη και υπεύθυνη στάση, μεταδίδοντας τους συγκεκριμένες αξίες, όπως της ειρήνης, του δικαίου, της αλληλεγγύης, της φιλίας των λαών. Τα βοηθάμε με αυτόν τον τρόπο, ώστε αύριο να γίνουν πιο ολοκληρωμένες προσωπικότητες.

Τελικά, θα αναρωτηθείτε:  και τι να πρωτοπώ και πως να τα πω;

Πρέπει πρώτα να απαντήσουμε στο ερώτημα, τι θέλουμε τα παιδιά μας να γνωρίζουν για τον πόλεμο, τι θέλουμε να σκέφτονται, να αισθάνονται σχετικά με τον πόλεμο. Και το πιο σημαντικό, τι θέλουμε να κάνουμε για κάθε πόλεμο ή και σε κάθε πόλεμο.

Εμείς ως εκπαιδευτικοί, ως γονείς,

Θέλουμε να γίνουν Άνθρωποι, που δε θα πάψουν στιγμή να αγωνίζονται για το δίκιο, όπως έγραψε και ο Θ. Λειβαδίτης. Θέλουμε να διακρίνουν την αδικία γύρω τους και να μη συμβιβάζονται με αυτήν. 

Άρα: Θέλουμε να γνωρίζουν, πως ο σημερινός κόσμος χωρίζεται σε τάξεις. Τα σύνορα μπορεί να μας χωρίζουν γεωγραφικά με άλλους λαούς, αλλά μέχρι εκεί. Τον σημερινό κόσμο χωρίζει μια πολύ βαθιά κόκκινη γραμμή:  Από τη μία υπάρχουν οι πολλοί, αυτοί που παράγουν τον πλούτο με τα χέρια τους και με το μυαλό τους και από την άλλη οι λίγοι, αυτοί που τον καρπώνονται, που τον αρπάζουν.

Πάντα ο τροχός της Ιστορίας προχωρά, γιατί οι εκμεταλλευτές και οι εκμεταλλευόμενοι παλεύουν μεταξύ τους. Και ότι ανεξάρτητα πόσο καθυστερούσε η νίκη, πάντα η κοινωνία προχωρούσε προς τα μπρος .

Θέλουμε να γνωρίζουν, πως οι άνθρωποι σήμερα μπορούν να ζήσουν διαφορετικά, πολύ καλύτερα. Έχουν καταφέρει πολλά   και μπορούν να χτίσουν μια κοινωνία που θα προσφέρει σε όλους όσα έχουν ανάγκη.

Τώρα πια δεν λείπουν οι αφορμές για μία τέτοια συζήτηση. Ακόμα κι ένα παραμύθι το βράδυ, ένας χάρτης σε μία σχολική αίθουσα, ένα τραγούδι «για τον πόλεμο στο μακρινό το Ιράν», όλα μπορούν να προκαλέσουν την κουβέντα για να απαντηθούν οι προβληματισμοί των παιδιών.

Μπορούμε να χτίσουμε πάνω στην αυθόρμητη και πηγαία αγανάκτηση των παιδιών μας για τη φρίκη του πολέμου και την επιθυμία τους να ζήσουν σε έναν κόσμο ειρηνικό. Και να τους  μιλήσουμε  για τις αιτίες των άδικων πολέμων, εξηγώντας τους ότι οι πλούσιοι και οι ισχυροί κάνουν τους άδικους πολέμους, καθώς ανταγωνίζονται για να γίνουν πιο πλούσιοι, άρα και πιο ισχυροί. Ότι οι πλούσιοι και ισχυροί εξαπατούν τους λαούς με τα ψέματά τους για να στρέψουν τον έναν λαό ενάντια στον άλλον. Ότι οι λαοί δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν και ότι θα μπορούσαν σε μια άλλη, καλύτερη κοινωνία να ζουν αδελφωμένοι.

Να χτίσουμε τη γνώση και να αφήσουμε τα παιδιά να την κάνουν δύναμη. Να τα ωθήσουμε στην αναζήτηση της αλήθειας.

Να μιλήσουμε στα παιδιά για την ειρήνη, να μιλήσουμε για τις αξίες της φιλίας των λαών, της αλληλεγγύης, του αγώνα για έναν πιο όμορφο κόσμο, χωρίς αδικία και εκμετάλλευση. Έναν κόσμο που θα μπορεί να υπάρχει πραγματική ειρήνη και στον οποίο όλα τα παιδιά θα είναι ευτυχισμένα.  Όχι με κούφια πασιφιστικά συνθήματα , γιατί – όπως σήμερα - η ειρήνη που χτίζεται πάνω στην εκμετάλλευση και όχι στην ευημερία των ανθρώπων της δουλειάς, στην πραγματικότητα προετοιμάζει τον επόμενο πόλεμο. Είναι μια ψεύτικη ειρήνη.

Κλείνοντας, η συζήτησή μας σήμερα θα ήταν ξεκάθαρα ελλιπής, αν δεν συμπεριλάμβανε το ερώτημα: Τι λένε τα παιδιά για τον πόλεμο; Γιατί όσο σημαντικό είναι να έχουμε ξεκάθαρο τι θέλουμε εμείς να τους πούμε και να ψάξουμε να βρούμε σε μια πληθώρα υλικών το καταλληλότερο βοηθητικό μέσο για να τα καταφέρουμε, άλλο τόσο σημαντικό είναι να δώσουμε τον απαιτούμενο χρόνο και χώρο στα παιδιά ώστε να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους, τις προθέσεις τους, τις ελπίδες και τα όνειρά τους.

Και εδώ ο ρόλος της τέχνης μπορεί να είναι καθοριστικός και λυτρωτικός. Μια ζωγραφιά μπορεί να «μιλήσει» αναλυτικότατα για το τι σκέφτεται ένα παιδί που κρατά το στόμα του πεισματικά κλειστό . Η μουσική , η λογοτεχνία , η ποίηση είναι τα δικά μας όπλα για να μιλήσουμε στα παιδιά μας. Και είναι αναγκαίο γιατί «Τ' όνειρο του παιδιού είναι η ειρήνη», όπως  γράφει και ο Γ. Ρίτσος.