Σαλαμίνα > Γιώργος Νικολαϊδης, καθηγητής Φυσικής. 1ο Λύκειο Σαλαμίνας > "Να μιλήσουμε με την γλώσσα της αλήθειας..."

"...να θυμίσουμε ότι ο δικός μας δρόμος είναι ο δρόμος της συναδέλφωσης των λαών, της αλληλεγγύης και της κοινής δράσης ενάντια σε αυτούς που μας θέλουν στρατιωτάκια στις δικές τους σκακιέρες."

Γιώργος Νικολαϊδης, καθηγητής Φυσικής στο 1ο Λύκειο Σαλαμίνας.

Συνεχιζουμε την παρουσίαση των ομιλιών της σημαντικής, επίκαιρης και άκρως παιδαγωγικής συζήτησης που εγινε την Πέμπτη 7 Μαΐου «Πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για τον πόλεμο;». Η εκδήλωση,διοργανώθηκε από την Επιτροπή Ειρήνης Σαλαμίνας στο πλαίσιο του 2ου Αντιπολεμικού Φιλειρηνικού 10ημέρου.

Το blog της Επιτροπής Ειρήνης Σαλαμίνας, σας παρουσιάζει την ομιλία  κ, Γιώργου Νικολαϊδη, καθηγητή Φυσικής στο 1ο Λύκειο Σαλαμίνας.

«Καλησπέρα σας. 

Είναι νομίζω μια πολύ κρίσιμη και επίκαιρη συζήτηση αυτή που ανοίγουμε σήμερα, εδώ στη Σαλαμίνα, στο πλαίσιο του 2ου Αντιπολεμικού Φιλειρηνικού 10ημέρου.

Το ερώτημα "πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για τον πόλεμο" είναι ένα ερώτημα που βασανίζει κάθε γονιό, κάθε εκπαιδευτικό, ειδικά σε μια εποχή που η φρίκη μπαίνει μέσα στα σπίτια μας από τις οθόνες των κινητών και των τηλεοράσεων, χωρίς κανένα φίλτρο.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να έχουμε κατά νου, είναι ότι δεν μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά κρύβοντάς τους την αλήθεια. Τα παιδιά —ακόμα και τα πολύ μικρά— αντιλαμβάνονται την αγωνία μας, αντιλαμβάνονται την ένταση στην ατμόσφαιρα. Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα μιλήσουμε, αλλά το πώς θα μιλήσουμε.

Πρέπει να μιλήσουμε με όρους αλήθειας. Προσαρμοσμένους, βέβαια, στην ηλικία τους, αλλά χωρίς να ωραΐζουμε την κατάσταση. Ο πόλεμος δεν είναι ένα παιχνίδι, δεν είναι μια ταινία δράσης. Είναι ο πόνος των ανθρώπων, είναι ο ξεριζωμός, είναι η καταστροφή.

Αλλά ταυτόχρονα, πέρα από τη φρίκη, οφείλουμε να δείξουμε στα παιδιά και την άλλη πλευρά. Την πλευρά της αλληλεγγύης. Την πλευρά της αντίστασης στο κακό. Την πλευρά των ανθρώπων που αγωνίζονται για να σταματήσει η σφαγή. Γιατί, ξέρετε, αν μείνουμε μόνο στον φόβο, τότε το παιδί θα νιώσει ανήμπορο. Αν του δείξουμε ότι υπάρχει ένας κόσμος που παλεύει για την ειρήνη, του δίνουμε ελπίδα. Του δίνουμε έναν ρόλο.

Είναι σημαντικό να καταλάβουν τα παιδιά ότι ο πόλεμος δεν είναι μια "φυσική καταστροφή". Δεν είναι σεισμός, ούτε καταιγίδα. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων ανθρώπινων επιλογών. Και εφόσον είναι αποτέλεσμα επιλογών, μπορεί να σταματήσει και με την ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτό είναι το πιο δυνατό μάθημα πολιτικής αγωγής που μπορούμε να τους δώσουμε.

Στην ψυχιατρική λέμε ότι το τραύμα γιατρεύεται μέσα από τη δράση και τη συλλογικότητα. Έτσι και με τα παιδιά μας. Η συμμετοχή τους σε αντιπολεμικές δράσεις, η ζωγραφιά τους για την ειρήνη, το να μαζέψουν είδη πρώτης ανάγκης για τα προσφυγόπουλα... όλα αυτά είναι ο τρόπος τους να διαχειριστούν τον φόβο. Να μετατρέψουν την αγωνία σε δημιουργία και σε διεκδίκηση ενός κόσμου που τους αξίζει

Γι' αυτό στον νου των ανθρώπων πρέπει να οικοδομήσουμε την προστασία της ειρήνης. Πιασάρικο ακούγεται. Όμως, δηλαδή οι πόλεμοι, αν το ψάξουμε, γίνονται γιατί κάποιοι στο μυαλό τους δεν έχουν οικοδομήσει την έννοια της ειρήνης σωστά. Οπότε, όπως καταλαβαίνουμε, εύκολα μπορούμε να μιλήσουμε για έναν πόλεμο που θα γίνει και για τους επικεφαλής των συρράξεων —πάρτε το παράδειγμα σήμερα— ότι είναι απλά μανιακοί, ότι είναι απλά διεφθαρμένοι, ότι τους έστριψε. Ότι γι' αυτό έγινε ο πόλεμος.

Δεν είναι ποτέ όμως έτσι και όλοι το ξέρουμε αυτό. Πλήρης συσκότιση δηλαδή των πραγματικών αιτιών, να παρουσιάσουν τους πολέμους —στην προσπάθειά τους δηλαδή να παρουσιάσουν τους πολέμους— ως ένα τυχαίο γεγονός που έγινε από λάθος άτομα.

Όλοι θυμόμαστε τι λέγανε για τον Χίτλερ —μια μεγάλη μερίδα— ένας τρελός είναι. Όλοι ξέρουμε τι λέμε για τον Τραμπ —πάλι από μια μεγάλη μερίδα— τρελός είναι κι αυτός, θα φύγει η μόδα του. Που όμως ποτέ δεν είναι έτσι. Συμφέροντα πάντα εξυπηρετούνται.

Άντε, στην καλύτερη των περιπτώσεων, το ακούμε και αυτό σήμερα, να μιλήσουν για ένα μη δημοκρατικό πολίτευμα. Δηλαδή αυτός που προκαλεί τον πόλεμο, ότι βλέπει ένα μη δημοκρατικό πολίτευμα και ως προστάτης των πάντων, λέμε, να πάει να τιμωρήσει τους μη δημοκράτες. Είδαμε στη Βενεζουέλα την εισβολή που έγινε, χωρίς να μιλάω για το καθεστώς τι καθεστώς υπάρχει, ένας κάθε λαός μπορεί να αποφασίσει για την τύχη του. Άρα λοιπόν, δεν είναι αυτά τα αίτια. Τα αίτια είναι πάντα οικονομικά. Πάντα κάποιοι κερδίζουν από τον πόλεμο, πάντα κάποιοι θέλουν να ελέγξουν πλουτοπαραγωγικές πηγές, πάντα κάποιοι θέλουν να ελέγξουν δρόμους μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων.

Και επειδή ο πόλεμος είναι η συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα —όπως πολύ σωστά έχει ειπωθεί— έτσι ακριβώς πρέπει να τον βλέπουμε. Δεν είναι κάτι το ξεκομμένο, δεν είναι μια τρέλα της στιγμής, είναι μια καλά σχεδιασμένη επιχείρηση που σκοπό έχει το κέρδος.

Και βέβαια, μέσα σε όλα αυτά, ο ρόλος του πολιτισμού και της παιδείας είναι ακριβώς αυτός: να ξεσκεπάζει αυτά τα αίτια. Να μη μένει στην επιφάνεια, να μη μένει στο "πιασάρικο" του πράγματος, αλλά να πηγαίνει στο βάθος. Γιατί αν δεν πάμε στο βάθος, θα είμαστε πάντα θεατές στο ίδιο έργο, που δυστυχώς καταλήγει πάντα σε αίμα και καταστροφή για τους λαούς, ενώ οι "μεγάλοι" συνεχίζουν να μοιράζουν την πίτα στις πλάτες μας.

Και εδώ έρχεται η δική μας ευθύνη. Η ευθύνη των ανθρώπων του πνεύματος, των εκπαιδευτικών, των καλλιτεχνών. Πώς θα μιλήσουμε στα παιδιά μας για την ειρήνη; Θα τους πούμε απλά "μην πολεμάτε, είναι κακό"; Αυτό το ξέρουν. Το θέμα είναι να καταλάβουν γιατί γίνονται οι πόλεμοι. Να καταλάβουν ότι ο πόλεμος δεν είναι ένα φυσικό φαινόμενο, σαν τη βροχή ή τον σεισμό. Είναι μια συνειδητή επιλογή συγκεκριμένων κύκλων.

Όταν λοιπόν καλλιεργούμε την κριτική σκέψη, όταν μαθαίνουμε στον άλλον να αμφισβητεί την επίσημη προπαγάνδα, τότε χτίζουμε πραγματικά την άμυνα της ειρήνης μέσα στο μυαλό του. Γιατί ένας σκεπτόμενος άνθρωπος δεν παρασύρεται εύκολα από εθνικιστικές κορώνες ή από ψεύτικα διλήμματα.

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, βλέπουμε την προσπάθεια να εξωραϊστεί ο πόλεμος. Να παρουσιαστεί ως "ανθρωπιστική επέμβαση", ως "εξαγωγή δημοκρατίας". Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με αυτές τις λέξεις. Η δημοκρατία δεν εξάγεται με βόμβες, ούτε ο ανθρωπισμός συμβαδίζει με τον θάνατο αμάχων.

Γι' αυτό η σημερινή μας εκδήλωση έχει αυτόν τον στόχο: να θυμίσει ότι ο δικός μας δρόμος είναι ο δρόμος της συναδέλφωσης των λαών, της αλληλεγγύης και της κοινής δράσης ενάντια σε αυτούς που μας θέλουν στρατιωτάκια στις δικές τους σκακιέρες. Ο πολιτισμός είναι το ισχυρότερο όπλο μας. Όχι ο πολιτισμός της βιτρίνας, αλλά ο πολιτισμός που μορφώνει, που απελευθερώνει και που ενώνει τους ανθρώπους κάτω από ένα κοινό όραμα: έναν κόσμο χωρίς εκμετάλλευση, έναν κόσμο όπου η ειρήνη δεν θα είναι το διάλειμμα ανάμεσα σε δύο πολέμους, αλλά η μόνιμη κατάσταση της ανθρωπότητας.

Σας ευχαριστώ!»